آمار
| تعداد نشریات | 6 |
| تعداد شماره‌ها | 130 |
| تعداد مقالات | 1,624 |
| تعداد مشاهده مقاله | 1,871,761 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 1,732,133 |
تحلیل عوامل معرفتی بهره‌مندی مؤثر در بهره‌مندی از هدایت قرآن | ||
| تفسیر پژوهی اثری | ||
| دوره 12، شماره 23، مرداد 1404، صفحه 83-112 اصل مقاله (924.58 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22049/quran.2026.31075.1495 | ||
| نویسندگان | ||
| صمد عبدالهی عابد1؛ رقیه صادقی نیری* 1؛ زهرا نور علی2 | ||
| 1دانشیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. | ||
| 2دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا، ایران. | ||
| چکیده | ||
| قرآن کریم، کتاب هدایت برای انسان‌هااست؛ با این‌حال، بهره‌مندی انسان‌ها از مراتب هدایت آن یکسان نیست و مراتب گوناگونی از ادراک و انفعال در برابر نور الهی را نشان می‌دهد. این پژوهش با هدف واکاوی عوامل معرفتی مؤثر در بهره‌مندی از لایه‌های ثانوی هدایت قرآن با تکیه بر سورۀ بقره و گزیده‌هایی از خطبه‌های نهج‌البلاغه سامان یافته‌است. روش تحقیق، توصیفی_تحلیلی و مبتنی بر تحلیل آیات و روایات در چارچوب تفسیری موضوعی است. یافته‌ها حاکی از آن است که ایمان به غیب، معرفت به خدا، شناخت پیامبران و وحی، یقین، تفکر، ذکر و دعا، از مهم‌ترین عوامل معرفتی درک عمیق هدایت قرآنی‌اند؛ زیرا این عوامل، زمینۀ دریافت فیض الهی و هدایت تکوینی را پس از هدایت تشریعی فراهم می‌سازند. در مقابل، جهل، غفلت، نفاق و دنیاگرایی، مهم‌ترین موانع معرفتی تلقی می‌شوند که مانع از پیوند با هدایت الهی‌اند. نتیجۀ پژوهش نشان‌می‌دهد که بهره‌مندی از قرآن، صرفاً به دانستن الفاظ و مفاهیم آن محدود نمی‌شود، بلکه در گرو صفای عقل، استقامت ایمان و آمادگی قلب برای پذیرش هدایت ثانوی است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| هدایت قرآنی؛ عوامل معرفتی؛ سورۀ بقره؛ نهج‌البلاغه؛ ایمان؛ یقین؛ ذکر الهی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم، ترجمه محمد مهدی فولادوند.
نهج‌البلاغه، ترجمۀ محمد شتی
ابن اثیر جزری، محمد بن مبارک، (1287ق). اسد الغابه، بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن بابویه، محمدبن علی، (بی‌تا). علل الشرایع، قم: کتابفروشی داوری.
ابن رویش اندلسی، عبدروس بن احمد، (1415ق). المقتطفات، تهران: انتشارات معاونت فرهنگی مجمع جهانی اهل بیت (ع).
ابن شهر آشوب مازندرانی، ابی جعفربن علی، (1412ق). مناقب آل ابی طالب (ع)، تحقیق و تصحیح یوسف بقاعی، چاپ دوم، بیروت: دارالاضواء.
ابن عبدالبر قرطبی، یوسف بن عبدالله، (1415). الاستعیاب فی معرفه الاصحاب، با تحقیق علی محمد معرض، بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن‌عساکر، علی بن حسن، (1415ق). مدینه دمشق، به تحقیق علی شیری، بیروت: دارالفکر.
حلی، احمدبن محمد بن فهد، (1407ق). عده الداعی و نجاح الساعی، قم: دارالکتاب الاسلامی.
جعفری، محمدتقی، (1388ش). ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه، ج26، تهران: مؤسسۀ تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
جوادی‌آملی، عبدالله، تسنیم، (1378ش). تفسیر قرآن کریم، ج 2و5و7و9و10و12، قم: نشر اسراء.
حاکم حسکانی، عبیدالله بن عبدالله بن احمد، (1411ق). شواهدالتنزیل، با تحقیق محمدباقر محمودی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، (1411ق). المستدرک علی الصحیحین، با تحقیق مصطفی عبدالقادر عطاء، چاپ اول،. بیروت: دارالکتب العلمیه.
حلی، احسن بن سلیمان، (1370ق). مختصر بصائر درجات، قم: انتشارات الرسول المصطفی.
خوارزمی، موفق بن احمد بن محمد بکری مکی حنفی، (1417ق). المناقب، چاپ سوم، قم: مؤسسه النشرالاسلامی.
ربانی‌گلپایگانی، علی، (1396ش). عقاید استدلالی، قم: مرکز نشر هاجر (وابسته به مرکز مدیریت حوزه علمیۀ خوهران).
رجبی، محمود، (1377). «اهداف قرآن و شروط و موانع بهرهمندى از آن»، نشریۀ معرفت، شمارۀ24
طباطبایی، محمدحسین، (1393ق). تفسیر المیزان، بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
طباطبایی، محمدحسین، (1375ق). ترجمۀ تفسیرالمیزان، ج15، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طبرسی، فضل بن حسن، (1412ق). تفسیر جوامع الجامع، قم: حوزۀ علمیۀ قم.
طیب، عبدالحسین، (1386ش). تفسیر اطیب البیان، قم: مؤسسۀ جهانی سبطین.
عبداللهی‌عابد، صمد، (1398ش). هدایت و ضلالت از منظر قرآن با درآمدی بر تفسیر موضوعی قرآن، تبریز: انتشارات دانشگاه شهید مدنی آذربایجان.
عبداللهی عابد، صمد و علی احمد ناصح، (1394ش). «جایگاه علی (ع) در تفسیر قرآن»، دو فصلنامۀ تفسیر پژوهی.
قرائتی، محسن، (1374ش). تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
گنابادی، سلطان علیشاه، (1408ق). بیان السعادة فى مقامات العبادة، لبنان-بیروت: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات.
متقی‌هندی، علاءالدین علی‌المتقی بن حسام‌الدین، (1409ق). کنز العُمّال، بیروت: مؤسسه الرساله.
مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، (1403ق). بحارالانوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
محمودی، محمدباقر، (بی‌تا). نهج‌السعاده فی مستدرک نهج‌البلاغه، ج1و2.
مکارم‌شیرازی، ناصر، (1380ش). تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
ـــــــــــــــــ ، (1386ش). پیام امام امیرالمؤمنین (ع)، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
نراقی، مولامهدی، (1366ش). علم اخلاق اسلامی (ترجمۀ جامع السعادات)، ج۱، ترجمه سید جلال‌الدین مجتبوی، قم: انتشارات حکمت.
جمعی از نویسندگان، (بی‌تا). هدایت در قرآن، ج1، بی.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 268 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 159 |
||