آمار
| تعداد نشریات | 6 |
| تعداد شمارهها | 126 |
| تعداد مقالات | 1,601 |
| تعداد مشاهده مقاله | 1,813,360 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 1,684,555 |
تحلیل سندی و دلالی روایت تفسیری طبری ذیل آیۀ 69 سورۀ احزاب درخصوص انجام فعل قبیح بهدست حضرت موسی (ع) | ||
| تفسیر پژوهی اثری | ||
| دوره 12، شماره 24، اسفند 1404، صفحه 13-42 اصل مقاله (1.33 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22049/quran.2026.31087.1498 | ||
| نویسنده | ||
| هادی رزاقی هریکنده ئی* | ||
| دانشیار گروه معارف اسلامیدانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل. بابل، ایران. | ||
| چکیده | ||
| در اندیشۀ قرآن کریم پاکدامنی انبیاء از هر گونه عصیان و خطا امری واضح و یقینی بوده و خداوند متعال در آیاتی این امر را بیان فرمودهاست. در مقابل این مسأله، پدیدهای در روایات تفسیری وجوددارد به نام اسرائیلیات؛ که با صدور روایات جعلی و ساختگی؛ هرگونه اعمال ناشایست را به پیامبران نسبتمی دهند. ازجمله آن آیات که روایات جعلی در تفسیر آن واردشدهاست آیۀ 69 سورۀ احزاب است. برخی مفسّران اهل سنّت؛ خاصّه طبری ذیل این آیه روایاتی را ذکر کرده که باصراحت مقولۀ عریانشدن حضرت موسی (ع) و نشان دادن عورت خویش در برابر مردم را مطرحمیکند، درحالیکه این دیدگاه ضمن غیر منطقی و غیرعقلانی بودنش؛ بههیچوجه با مقام والای پیامبر معصوم سازگار نیست و حتی با مبانی کلامی و اعتقادی مسلمانان درحیطۀ عصمت پیامبران در تضاد و تناقض است. این پژوهش ضمن بیان روایت از تفسیر طبری؛ آن را از حیث سند و متن بررسی و ارزیابی کرده و بیان میدارد که این روایت؛ از نظر سندی مخدوش و از لحاظ متنی نیز در تعارض با قران و سنت قطعی و همچنین دلیل معتبر عقلی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| احزاب؛ تفسیر طبری؛ موسی (ع)؛ اسرائیلیات | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
آلوسی، شهابالدین، سیدمحمود (1417ق،) روحالمعانی فی تفسیر القرآن العظیم، به کوشش محمد حسین العرب، بیروت: دار الفکر.
ابن ابیالحدید، عزّالدین (1418ق)، شرح نهجالبلاغه، تحقیق: محمد ابوالفضل ابراهیم، چ اول، بیروت: دار الکتب العلمیه.
ابنبابویه قمی (صدوق)، محمّدبن علی، بیتا، الأمالی، تهران: نشرکتابچی.
ابنحنبل، احمد (1416 ق)، مسند احمد، بیروت - لبنان: مؤسسة الرسالة.
ابنقتیبه، عبدالله بن مسلم (1418ق)، الامامه و السّیاسه، چ اول، بیروت: دارالکتب العلمیه.
ـــــــــــــــــــ (1406ق)، تاویل مختلف الحدیث، بیروت: دارالکتب العلمیه.
ابن کثیر (الدمشقی)، إسماعیل بن عمر القرشی أبوالفداء، (1987م)، تفسیر القرآن العظیم، چ دوم، بیروت: دارالمعرفه.
ابنمنظور (1408ق)، لسانالعرب، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
ابننجار، محمد بن محمود (1361ش)، الدره الثمینه فی اخبار المدینة، تحقیق صلاحالدین ابن عباس شکر، مدینه، ناشر: مرکز دراسات المدینه المنوره.
ابوالفتوحرازی، حسین بن علی (1408ق)، روضالجنان فیالتفسیرالقرآن، مشهد: آستان قدس رضوى بنیاد پژوهشهاى اسلامى.
ابوریه، محمود (1431ق)، شیخ المضیرة أبو هریرة، قم: مؤسسة أنصاریان.
ابوزرعهدمشقی، عبدالرحمان (۱۴۰۰ق)، التاریخ، ترجمه بهکوشش شکرالله قوچانی، دمشق: بیجا.
بخاری جعفی، محمّد بن اسماعیل ابوعبدالله (1407ق)، صحیح بخاری، چ سوم، بیروت: نشر دار ابن کثیر.
ثعلبی، ابواسحاق احمد (1422ق)، الکشف و البیان (تفسیر ثعلبی)، تحقیق: ابی محمد بن عاشور، بیروت: داراحیاء التراث العرب.
حسینی طهرانی، محمدحسین (۱۳۸۰ش)، امامشناسی، تهران: مؤسسۀ ترجمه و نشر دوره علوم و معارف اسلام.
حلّی، حسن بن یوسف بن المطهر (بیتا)، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
جوهری، اسماعیل (1376ق)، الصحاح، تحقیق احمد عبد الغفور عطار، بیروت: دارالعلم للملائین.
جوادی آملی، عبداالله (1383ش) سرچشمة اندیشه، قم: انتشارات اسراء.
خطیب بغدادی شافعی، أحمد بن علی أبوبکر (1417ق)، تاریخ بغداد، چ اول، بیروت: دارالکتب العلمیه.
دهخدا، علیاکبر (1377ش)، لغتنامه دهخدا، واژه «اسرائیلیات»، چ دوم، تهران: مؤسسۀ انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
دیارى بیدگلى، محمدتقى (1383ش)، پژوهشى در باب اسرائیلیات در تفاسیر قرآن، چ دوم، تهران: انتشارات سهروردى.
ذهبی، شمسالدّین محمّد بن احمد بن عثمان بن قایماز (1407ق)، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، تحقیق علی محمد البجاوی، بیروت: نشرمؤسّسه الرساله.
ـــــ (1406ق،) سیر اعلام النبلاء، بیروت: نشرمؤسّسه الرساله.
ذهبی؛ محمدحسین (1381ق)، التفسیر و المفسرون، قاهره: دارالکتب الحدیثه.
راغباصفهانی، حسین (1416ق)، مفردات الفاظ القرآن، تحقیق عدنان داوودی، بیروت: دارالشامیّه.
رضا، محمدرشید (1414ق)، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، چاپ اول، بیروت: دارالمعرفة.
رضایىاصفهانى، محمدعلى (1387ش)، تفسیر قرآن مهر، چاپ اول، قم: پژوهشهاى تفسیر و علوم قرآن.
زمخشرى، محمود بن عمر (1407ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، چاپ سوم، بیروت: دار الکتاب العربی.
سبحانی، جعفر (1385ق)، منشور عقائد امامیه، قم: موسسۀ امام صادق(ع).
سیوطی، جلالالدّین عبدالرحمن (1363ش)، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، تهران: انتشارات امیر کبیر.
شرفالدین، عبدالحسین (۱۹۸۵م)، ابوهریره، بیروت: دارالزهرا.
صدوق، محمدبن علی (۱۳۶۲ش)، الخصال، تهران: نشرجاویدان.
صنعانی، عبدالرزاق (1403ق)، المصنف، محقق اعظمی، حبیب الرحمن، بیروت: المجلس العلمی.
طباطبایى، محمدحسین (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن، چاپ دوم، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
طبرسى، فضل بن حسن (1372ش)، مجمعالبیان فی تفسیر القرآن، چاپ سوم، تهران: ناصر خسرو.
طبرى، محمد بن جریر (1412ق)، جامعالبیان عن تأویل آی القرآن (تفسیر الطبرى)، چاپ اول، بیروت: دار المعرفة.
طوسى، محمد بن حسن (1351ش)، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
طوسی، محمّدبن الحسن (بیتا)، الأمالی، قم: تحقیق مؤسّسة البعثة دار الثّقافة.
عمید زنجانى، عباسعلی (بیتا)، مبانى و روشهاى تفسیر قرآن، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (بیتا)، کتاب ارشاد الطالبین الی نهج المسترشدین، قم: کتابخانۀ عمومی حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی (ره).
فخررازى، محمد بن عمر (1420ق)، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، چاپ سوم، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
فراهیدی، خلیل، العین (1414ق)، تحقیق مهدی المخزومی و ابراهیم السا مرائی، قم: انتشارات اسوه.
فضل بن شاذان (1351ش)، الإیضاح، تحقیق: سید جلال الدین محدث ارموی، تهران: بیجا.
قرشى، علىاکبر (1371ش)، قاموس قرآن، چاپ ششم، تهران: بیجا.
کلینی، محمّدبن یعقوب (1407ق)، الکافی، تحقیق علیاکبر غفّاری و محمّد آخوندی، تهران: دارالکتب الإسلامیّة.
مامقانی، عبدالله (1411ق)، مقیاس الهدایه فی علم الدرایه، چاپ اول، قم: موسسة آل البیت (علیهمالسلام) لإحیاء التراث.
مسلم بن حجاج بن مسلم قشیرى نیشابورى (1422ق)، صحیح مسلم، تحقیق محمد فؤاد عبدالباقی، بیروت: دار الاحیاء التراث العربی.
مجلسی، محمدباقر (بیتا)، بِحارُالاَنوار، قم: دارالکتب الاسلامیه.
مطهری، مرتضی (1376ش)، مجموعه آثار شهید مطهری، قم: انتشارات صدرا.
مصطفوى، حسن (1430ق)، التحقیق فى کلمات القرآن الکریم، چاپ سوم، بیروت: بیجا.
معرفت، محمدهادى (1419ق)، التفسیر و المفسرون فی ثوبه القشیب، چاپ دوم، مشهد: انتشارات الجامعة الرضویه.
مکارم شیرازی، ناصر (1370ش)، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الاسلامیّه.
حاتمی، فرجام، بیگلری، افشین، اعظمی، مجتبی (1397) «ملاک هایی برای شناسایی روایات اسرائیلی در جوامع حدیثی»، فصلنامۀ علوم حدیثی، شماره 90، اسفند 1397.
الخلیلی، جعفرصادق (1378)، «مقاله شخصیه محمد بن جریر طبری»، مجله آفاق الحضاره الاسلامیه، ب شماره5.
سلطانی شورباخورلو، اسماعیل (1388)، مقصود از موافقت و مخالفت حدیث با قرآن در روایات عرض»، مجلۀ معرفت، شماره 136.
شاکری، سیمین دخت (1383)، «مبانی تفسیر نگاری طبری»، مجله مقالات و بررسیها، زمستان، شماره 82.
معارف، مجید، مرادی، لعیا (1396)، «بررسی کاربرد عقل در نقد روایات»، مجلۀ حدیث پژوهی، پاییز و زمستان، شماره18. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 96 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 58 |
||