آمار
| تعداد نشریات | 6 |
| تعداد شماره‌ها | 131 |
| تعداد مقالات | 1,631 |
| تعداد مشاهده مقاله | 1,879,815 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 1,741,138 |
تحلیلی بر روایات منقول از اهل بیت علیهم‌السلام در نکوهش شتر | ||
| تفسیر پژوهی اثری | ||
| دوره 12، شماره 24، اسفند 1404، صفحه 81-105 اصل مقاله (1.4 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22049/quran.2026.31420.1548 | ||
| نویسنده | ||
| الهام زرین کلاه* | ||
| دانشیار گروه علوم قرآن وحدیث، مرکز آموزش عالی اقلید، اقلید، ایران. | ||
| چکیده | ||
| یکی از حیوانات مورد توجه متون دینی از جهات مادی و معنوی، شتر است. با این وجود در برخی روایات منقول از اهل بیت علیهم‌السلام در منابع روایی شیعه، این حیوان با عباراتی همچون «اعنان‌الشیطان» و «شقاء و جفاء» نکوهش شده‌است. نظر به جایگاه این حیوان، جستار حاضر با به‌کارگیری ابزار کتابخانه‌ای در گردآوری داده‌ها، شیوة اسنادی در استناد به منابع و توصیفی- تحلیلی در تجزیه‌وتحلیل مسائل، به‌دنبال ارزیابی سند و متن روایاتی است که به نکوهش این حیوان پرداخته‌اند. یافته‌ها حاکی از آن است که خاستگاه اصلی این روایات، المحاسن برقی، الکافی شیخ کلینی و الخصال شیخ صدوق است و سایر منابع همچون تفاسیر این روایات را از این منابع به‌ویژه الخصال، نقل نموده‌اند. ارزیابی سندی این روایات، نشان می‌دهد که برخی راویان آن مبهم، منحرف‌العقیده، متمایل به فرق انحرافی و مذموم، روایت‌کننده از ضعفاء و در مواردی نیز جاعل حدیث هستند. متن این روایات نیز، با آیات متعدد قرآن -که شتر در آن، در مقام تمثیل و توجه به آفرینش و عبرت‌آموزی و غیره، محور سخن بوده-، دیگر روایات منقول از پیامبر (ص) و نقش محوری این حیوان در فرهنگ جهان عرب، ناسازگار است. با این وجود به فرض صحت این گونه روایات، تعمق و تأمل در معانی برخی واژگان و توجه به سبب صدور آن، صدور آن از جانب معصوم (ع) را توجیه می‌نماید. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| شتر؛ روایات؛ خاستگاه؛ سند؛ متن؛ اعتبارسنجی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم، ترجمه فولادوند.
آیت، هدا. (1395ش). «تأملی در خلقت شتر از دید قرآن و علم»، پژوهش‌های علم و دین. سال هفتم، شماره اول، صص47-25.
ابن‌منظور، محمد. (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر، چاپ سوم.
ابن‌بابویه قمی، محمد بن‌علی. (بی‌تا). من لا یحضره الفقیه. قم: مؤسسة النشر الاسلامی. تصحیح: علی اکبر غفاری.
ـــــــــــــــــــــــــ . (1374ش). الخصال. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ـــــــــــــــــــــــــ . (1361ش). معانی الأخبار. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن‌حنبل، احمد. (1414ق). المسند. بیروت: دارالفکر.
ابن‌داوود الحلی. (1392ش). رجال ابن‌داود. نجف: منشورات مطبعة الحیدریة.
ابن‌شهرآشوب، محمدعلی. (1431ق). معالم‌العلماء. مشهد: مؤسسة آل البیت (ع) لإحیاء التراث.
ابن‌غضائری، احمد بن‌حسین. (بی‌تا). الرجال. تحقیق: محمدرضا حسینی جلالی. بی‌جا.
ابن‌ماجه، محمد بن‌یزید. (بی‌تا). سنن ابن‌ماجه. بیروت: دار احیاء الکتب العربیه.
یوسف، احمد. (1424ق). موسوعة الاعجاز العلمی فی القرآن الکریم. دمشق: نشر ابن حجر.
امین، سید محسن. (1406ق). أعیان الشیعه. بیروت: دار التعارف للمطبوعات.
برقی، احمد بن محمد. (بی‌تا). المحاسن. قم: دارالکتب الإسلامیه.
تستری، محمد تقی. (1410ق). قاموس‌الرجال. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
ابن‌شعبه، حسن بن‌علی. (1399ش). تحف العقول عن آل الرسول. قم: مؤسسه انتشاراتی امام عصر(عج).
حلی، حسن بن‌یوسف (1417ق). خلاصه‌الاقوال. بی‌جا: مؤسسة نشر الفقاهة.
حویزی، عبدعلی بن‌جمعه. (1415ق). تفسیر نورالثقلین. قم: اسماعیلیان.
خطیب بغدادی، احمد بن علی. (1417ق). تاریخ بغداد. بیروت: دارالکتب العلمیه.
خویی، ابوالقاسم. (1413ق). معجم رجال الحدیث. بی‌جا: بی‌نا.
ـــــــــــــ . (بی‌تا). موسوعة الامام الخویی، مبانی فی شرح العروة الوثقی. بی‌جا: مؤسسة الخویی الإسلامیه.
جاودانی، موسی، ابوالفضل برزگر بفروئی، تقی جاودانی، سمیه برزگر بفروئی. (1397ش). «شتر در دین مبین اسلام، آیات قرآن و روایات معصومین (ع)». کنفرانس بین المللی مطالعات اجتماعی فرهنگی و پژوهش دینی.
سیوطی، عبدالرحمن (1404ق). الدرالمنثور فی التفسیر المأثور. قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
شیرازی، مائده بیگم، سیدی، حسین. (1401ش). «بررسی زبان‌شناختی مفهوم ابل بر مبنای انسجام متن در قرآن». مشهد: علوم قرآن و حدیث، سال 54، شماره 1، پیاپی 108، صص93-106.
طباطبایی، محمدحسین. (1417ق). المیزان فی التفسیر القرآن. قم: انتشارات جاممعة مدرسین حوزه علمیه. چاپ پنجم.
طبرسی، فضل بن‌حسن (1408ق)، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفة.
طوسی، محمد بن‌حسن. (1417ق). الفهرست. بی‌جا: مؤسسة نشر الفقاهة.
ــــــــــــــــــ . (1404ق). اختیار معرفة الرجال المعروف برجال الکشی. تحقیق: مهدی رجایی. بی‌جا: مؤسسة آل البیت (ع) لإحیاء التراث.
ــــــــــــــــــ . (1414ق). رجال الطوسی. قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة.
قمی مشهدی، محمد (1367ش). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
کلینی، محمد بن‌یعقوب. (1407ق). الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
مامقامی، عبدالله. (1431ق). تنقیح المقال فی علم الرجال. قم: مؤسسة آل البیت (ع).
متقی هندی، علی بن حسام الدین. (1409ق). کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال. بیروت: مؤسسة الرسالة.
مجلسی، محمد تقی. (1414ق). لوامع صاحبقرانی. قم: مؤسسة مطبوعاتی اسماعیلیان.
معروف، یحیی. (1384ش). «شتر در قرآن و ادب عرب (عصر جاهلی)». مجله بین‌المللی علوم انسانی، دوره12، شماره4، صص116-99.
نجاشی، احمد بن‌علی. (1416ق). فهرست أسماء مصنفی الشیعه المشتهر برجال النجاشی. قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة.
نوراهان، یاسین. (1401ق). «شخصیت حدیثی رجالی سکونی در منابع فریقین با تأکید بر میراث حدیثی او». نشریه پژوهش‌های رجالی، دوره5، شماره 5، صص154-111.
نوری، میرزا حسین. (1408ق). خاتمه مستدرک. قم: مؤسسة آل البیت. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 214 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 123 |
||