آمار
| تعداد نشریات | 6 |
| تعداد شمارهها | 125 |
| تعداد مقالات | 1,583 |
| تعداد مشاهده مقاله | 1,736,637 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 1,614,012 |
نسبت تأویل ولایی با ظاهر آیات در تفسیر البرهان (مطالعۀ موردی سورۀ بقره) | ||
| تفسیر پژوهی اثری | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22049/quran.2026.31710.1580 | ||
| نویسندگان | ||
| حسین خانی* 1؛ حسین هاشم نژاد2؛ زهرا رضا زاده عسکری2؛ جواد اسحاقیان درچه3 | ||
| 1کریمایی کوچه شهید علجانی ۸ منزل ناصر خانی پ ۷۱ | ||
| 2هیات علمی دانشگده معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران | ||
| 3هیات علمی دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| تفسیر البرهان فی تفسیر القرآن از مهمترین تفاسیر روایی امامیه است که حجم گستردهای از روایات تأویلی را در پیوند با امامت و دشمنان اهلبیت (ع) نقل کردهاست. مسألۀ اصلی پژوهش، نسبت تأویل ولایی با حجیت ظاهر آیات در این تفسیر است. پرسش اساسی آن است که توسعۀ قاعدۀ جری و تطبیق در این تفسیر، با حفظ ظاهر لفظی آیات همراه بوده یا به گسست از آن انجامیدهاست. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با رویکرد نقادانه است و روایات تأویلی مرتبط با امامت و دشمنان اهلبیت (ع) در سورۀ بقره با تفکیک سه سطح معنای ظاهری، معنای باطنی و تطبیق مصداقی، تحلیل شدهاند. یافتهها نشان میدهد که نسبت تأویل با ظاهر در این تفسیر، یکسان و یکنواخت نیست؛ بلکه از همزیستی کامل با ظاهر تا غلبه عملی بر آن، امتداد مییابد. در سطح نظری، بحرانی بر همزیستی تأویل با ظاهر تأکید دارد؛ اما در عمل، بهدلیل توسعۀ بیضابطۀ جری و تطبیق و خلط میان سطوح سهگانه، در مواردی تأویل بر ظاهر، غلبه یافتهاست. این مقاله با ارائۀ ضابطهای مبتنی بر رابطۀ معناشناختی تأویل با الفاظ قرآن، تفکیک سطوح تفسیری و التزام به قاعدۀ توسعۀ معنا بدون نفی ظهور، راهکاری برای تشخیص تأویل معتبر از تحمیلی در تفاسیر روایی ارائه میدهد. نتیجۀ پژوهش آن است که در تفسیر البرهان، تأویل ولایی در سطح نظری با حجیت ظاهر ناسازگار نیست؛ اما در سطح کاربرد، در پارهای موارد بهدلیل توسعۀ بیضابطۀ جری و تطبیق، از مدار همزیستی با ظاهر، فاصله میگیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تأویل؛ حجیت ظاهر؛ تفسیر البرهان؛ سورۀ بقره؛ جری و تطبیق | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||