آمار
| تعداد نشریات | 6 |
| تعداد شماره‌ها | 129 |
| تعداد مقالات | 1,624 |
| تعداد مشاهده مقاله | 1,871,135 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 1,731,319 |
روش شناسی تبیین واژگان قرآن توسط رسول الله (ص) در تفسیر ثعلبی | ||
| تفسیر پژوهی اثری | ||
| دوره 12، شماره 24، اسفند 1404، صفحه 363-390 اصل مقاله (1.19 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22049/quran.2026.31249.1522 | ||
| نویسندگان | ||
| هادی زینی ملک آباد* 1؛ حسین خاکپور2؛ حبیب الرحمن رحمانی3 | ||
| 1استادیار گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات، حقوق و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| 2دانشیار گروه تاریخ تشیع، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران | ||
| 3دانش آموخته کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، حقوق و معارف اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان و عضو هیات علمی وزارت | ||
| چکیده | ||
| تبیین واژگان قرآن کریم در سنت نبوی از مهم‌ترین مبانی شکل‌گیری روش‌های تفسیری در سده‌های نخستین است. این پژوهش با هدف بررسی روش‌شناسی تبیین واژگان توسط پیامبر اکرم (ص) در روایات منقول در تفسیر ثعلبی انجام شده‌است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است و داده‌ها با استخراج نظام‌مند روایات مشتمل بر تبیین واژگانی در الکشف و البیان گردآوری، طبقه‌بندی و سپس، تحلیل شده‌اند. یافته‌های پژوهش نشان‌می‌دهد که تبیین نبویِ واژگان در این تفسیر را می‌توان در قالب پنج شیوۀ عمده دسته‌بندی کرد: بیان ظاهری، توضیحی، توصیفی، مصداقی و تشبیهی. تحلیل این شیوه‌ها حاکی از آن است که تبیین نبوی غالباً از سطح صرفِ توضیح لغوی فراتر می‌رود و با کارکردی هدایتی و تربیتی، معنا را به عرصۀ عینیت اجتماعی و رفتاری منتقل می‌کند. به‌ویژه، در تبیین‌های مصداقی، ذکر نمونه‌های عینی را می‌توان روشی برای عینیت‌بخشی به مفاهیم انتزاعی و تسهیل درک مخاطبان عصر نزول دانست. همچنین، شواهد نشان می‌دهد که در برخی موارد، بهره‌گیری از آیات دیگر قرآن در توضیح یک واژه، زمینه‌های اولیۀ شکل‌گیری روش «تفسیر قرآن به قرآن» را در سنت نبوی نمایان می‌کند. بر این اساس، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که روایات نبویِ منقول در تفسیر ثعلبی صرفاً نقش تکمیلی در فهم واژگان ندارند، بلکه بخشی از هستۀ روشی تفسیر را تشکیل می‌دهند و در تحلیل تاریخی تطور روش‌های تفسیری، جایگاهی بنیادین دارند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| پیامبر (ص)؛ روایات تفسیری؛ روش‌شناسی؛ تفسیر ثعلبی؛ الکشف و البیان | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن‌ناقیا. عبدالله بن محمد. (1387ق). الجمان فی تشبیهات القرآن. تحقیق عدنان محمد زرزور، کویت: وزارة الأوقاف و الشؤون الاسلامیة.
بابایى. على‌اکبر. (1423 ق). روش‌هاى تفسیر قرآن. تهران: انتشارات سمت.
ثعلبی. ابی‌اسحاق احمد ابراهیم نیشابوری. (1422ق). تفسیر الکشف‌البیان. بیروت: دار الاحیاء للتراث.
خاکپور. حسین. (1390ش). «تبیین واژگان آیات قرآن توسط عترت در روایات تفسیری اهل سنت»، سفینه، شماره 33
دهقان. سمیرا. (1394). شیوه تبیین واژه گان قرآن توسط امام علی علیه السلام در مصادر اهل سنت، پایان‌نامه کارشناسی ارشد: دانشگاه سیستان و بلوچستان.
راغب‌اصفهانی. حسین بن محمد. (1412ق) المفردات الفاظ القرآن. بیروت: دارالشامیه.
زرکشی. بدرالدین محمد بن عبدالله. (1407ق). البرهان فی علوم القرآن. بیروت: دارالفکر.
شاکر. محمدکاظم. (1418ق). روش‌های تأویل قرآن. قم: دفتر تبلیغات حوزه علمیة.
طبری. ابوجعفر محمد بن جریر. (1412ق). جامع‌البیان فی تأویل القرآن (تفسیر طبری). بیروت: دارالمعرفة.
قرشی. علی‌اکبر. (1371ش). قاموس قرآن. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
میرباقری، سیدمحسن. (1422ق). ظاهر قرآن و باطن قرآن. تهران: انتشارات رایزن.
هاشمی. سیداحمد. (1380ش) جواهر البلاغه. قم: انتشارات حقوق اسلامی.
نرم‌افزار جامع التفاسیر
نرم‌افزار جامع الأحادیث | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 112 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 82 |
||