آمار
| تعداد نشریات | 6 |
| تعداد شمارهها | 122 |
| تعداد مقالات | 1,532 |
| تعداد مشاهده مقاله | 1,616,685 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 1,515,421 |
واکاوی تفسیری- روایی مشورتهای پیامبر اکرم (ص) | ||
| تفسیر پژوهی اثری | ||
| دوره 12، شماره 23، مرداد 1404، صفحه 385-408 اصل مقاله (691.6 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22049/quran.2026.31252.1523 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن نورائی* 1؛ محمد ابراهیم روشن ضمیر2 | ||
| 1دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات، دانشگاه علوم اسلامی رضوی ، مشهد، ایران. | ||
| چکیده | ||
| قرآن کریم آشکارا به پیامبر فرمانداد تا در برخی امور، با دیگران مشورتکند. هرچند نیکویی مشورت امری واضح است، اما الزام پیامبر (ص) به مشورت، بهظاهر متعارض مینماید. زیرا پیامبر (ص)_ که خود از کمال خرد برخوردار است_ بهتصریح قرآن، هرگز سخنی از سر هوس بهزبان نمیراند و کلامش صرفاً وحی خداوند است. پژوهش پیش رو که با روش توصیفی-تحلیلی نوشته شده، میکوشد تا با واکاویی تفسیری-روایی آیات، به حل این تعارض ابتدایی دستیازد. نتایج پژوهش نشانمیدهد که با تفکیک شئون پیامبر به دو شأن رسالت و شأن حکمرانی و قضاوت، این تعارض ظاهری قابل رفع است. بر اساس این ایده، مشورت در شأن رسالت و ابلاغ احکام شرعی، جایگاهی ندارد، اما در عرصۀ حکمرانی و موضوعات قضایی، مراجعه به مشورت ضروری و سازگار با دیگر ادلۀ قرآنی است. زیرا تعالیم اسلام آشکارا تصریح میکند که اتخاذ تصمیم در امر قضاوت باید مبتنی بر شواهد، بیِّنه و احکام ظاهری باشد، همچنان که امور حکومتی باید در راستای حصول مصلحت عامه باشد و میدانیم که بینه و مصلحت عامه از راه مشورت قابل دستیابی است. نتیجۀ این پژوهش در حوزۀ مباحث حدیثی و تفسیری کاربرد دارد، همچنانکه در زمینۀ مطالعات تمدنی و حکمرانی اسلامی سودمند است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شئون پیامبر (ص)؛ روایات تفسیری؛ آیات مشورت؛ حکمرانی اسلامی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
نهجالبلاغه. (1415ق). تحقیق صبحی صالح. چاپ اول. تهران: انتشارات اسوه.
ابنابىحاتم، عبدالرحمن بن محمد. (1419ق). تفسیر القرآن العظیم (ابن ابى حاتم)، جلد 3، چاپ سوم. ریاض: مکتبة نزار مصطفى الباز.
ابنعاشور، محمدطاهر. (1420ق). تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور. جلد 3، چاپ اول. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
ابن هشام، محمد. (1383ق). السیرة النبویة. تحقیق محمد محی الدین عبد الحمید، جلد 2و 3. مصر: مکتبة محمد علی صبیح و أولاده.
ابوزهو، محمد. (1958م). الحدیث و المحدثون أو عنایة الامة الاسلامیة بالسنة النبویة. چاپ اول. مصر: شرکة مساهمة مصریه.
آلوسى، محمود بن عبدالله. (1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی. جلد20، چاپ اول. بیروت: دار الکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
حیدری خراسانی، محمد جواد. (1377ش). «مشورت در سیره پیامبر(ص)». فرهنگ کوثر، ش24. صص16-21.
زمخشرى، محمود بن عمر. (1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل. جلد1، چاپ سوم. بیروت: دار الکتاب العربی.
سلفی، محمد لقمان. (1420ق). مکانة السنة فی التشریع الاسلامی و دحض مزاعم المنکرین و الملحدین. چاپ دوم. ریاض: دار الداعی للنشر و التوزیع.
سیوطى، عبدالرحمن بن ابىبکر. (1404ق). الدر المنثور فى التفسیر بالماثور. جلد2، چاپ اول. قم: کتابخانه عمومى حضرت آیت الله العظمى مرعشى نجفى.
طباطبایی، محمد حسین. (1388ش). بررسیهای اسلامی. گردآورنده سید هادی خسرو شاهی. جلد1، چاپ اول. قم: مؤسسه بوستان کتاب (مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).
طباطبائى، محمدحسین. (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن. جلد 9 و 15، چاپ دوم. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
طبرى، محمد بن جریر. (1412ق)، جامعالبیان فى تفسیر القرآن (تفسیرالطبرى). جلد4، چاپ اول. بیروت: دار المعرفة.
طوسى، محمد بن حسن. (بیتا). التبیان فی تفسیر القرآن. جلد 3 و 5، چاپ اول. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
عبدالخالق، عبدالغنی. (بیتا). حجیة السنة. بیچا. قاهره: مطابع الوفاء.
فخر رازى، محمد بن عمر. (1420ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). جلد 9 و 16، چاپ سوم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
فضل الله، محمد حسین. (1419ق). من وحى القرآن. چلد 6، چاپ اول. بیروت: دار الملاک.
کلینى، محمد بن یعقوب. (1429ق). الکافی. جلد 14، چاپ اول. قم: دارالحدیث.
مجلسی، محمّد باقر. (1403ق). بحارالانوار الجامعة لدرر اخبارالائمه الاطهار. جلد11، چاپ اول. بیروت: مؤسسة الوفاء.
مکارم شیرازى، ناصر. (1371ش). تفسیر نمونه. جلد 3، 7 و 24، چاپ دهم. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
واحدى، على بن احمد. (1415ق). الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز (واحدى). جلد1، چاپ اول. بیروت: دار القلم.
هاشمى رفسنجانى، اکبر. (1386ش). تفسیر راهنما: روشى نو در ارائه مفاهیم موضوعات قرآن. جلد3، چاپ اول. قم: بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم).
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 53 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 20 |
||